Aynı miktar bile “söyleyiş”le duygu değişir
Bölüşmeyi kaydırmaya karar versen bile, sıra söylemeye gelince elin durur. Miktar küçük olsa da, karşı taraf bunu “sen fazla ödüyorsun” diye alırsa ortamın havası gerilir. Tersine, aynı pay bile doğru söyleyişle “tamam, öyle yapalım” diye rahatça geçebilir. Burada konu hesap değil, işte o ilk cümle.
Sadece üç püf noktası var. Kişiyi suçlayan sözlere dönüştürme. Karar verdikten sonra “olur mu?” diye sorma. Ve kimseyi işaret etme, el kaldırma biçimine çevir. Bu üçünü tutturunca fazla da az da şaşırtıcı derecede kolay söylenir.
“Fazla öde” ricasını kırmadan yap
En sıkıcı an, karşındakine dönüp “çok yedin” diye söze girmektir. Doğru olsa bile, işaret edilen taraf eline fatura tutuşturulmuş gibi hisseder. Özneyi “o ana” taşıyınca aynı rica yumuşar. “İçenler biraz fazla ödese olur mu?” diye, tüm grubun kuralı olarak önceden sor. Sadece isim çağırmayı bırakmak bile işi epey hafifletir.
| Durum | Olduğu gibi kullanılacak cümle |
|---|---|
| İçenler fazla ödesin | “İçenler biraz fazla ödese olur mu? İçmeyenler hafif kalsın.” |
| Çok sipariş veren fazla ödesin | “Sipariş ettiği kadarına kabaca biraz ekleyelim mi?” |
| Onur konuğunun payını diğerleri taşısın | “Bugün onur konuğunun payını hep birlikte azar azar üstlenelim.” |
| Fazlasını kendin öner | “Bugün ben fazla öderim.” |
Yanına rakam koyunca daha iyi geçer. 4 kişi ve ₺4,200 için içen 2 kişi ₺1,150, içmeyen 2 kişi ₺950 öder; fark ₺200. “Bu kadarı olur” diyebileceğin bir aralığı sözle birlikte gösterince, karşı taraf da kolay karar verir.
“Az ödesem olur mu?” cümlesini kişinin kendisi kolay söylesin
Az ödeme ricası, fazladan daha zor söylenebilir. “Bana ucuz olsun” demek insanın içine bir tuhaf oturur. İşte tam da bu yüzden çevredekiler önceden “az ödemesi işine yarayan var mı?” diye bir alan açarsa, kişinin kendisi el kaldırmayı kolay bulur. “Bugün az olursa iyi olur” diyebileceği havayı önceden hazırlamak gibi.
Kabul eden tarafın sözü de önemli. Sadece “tamam, az öde” demek yer yer sadaka gibi çınlayabilir. “Bugün öyle bir gün, olur böyle şeyler” diye, bir dahakine tersinin olabileceği varsayımıyla dönersen, alan kişinin omzundan yük iner. Bir kişiyi az ödemeye geçirince o kişi ₺900, diğer üç kişi her biri ₺1,100 öder. Fark ₺200, cüzdanı zorlamayan bir aralık.
İşaret etme. “Gönüllü bildirim”e çevirince kimse kırılmaz
Fazla-az konusunda en az sürtüşen biçim, birinin karar vermesi değil, herkesin kendi elini kaldırmasıdır. “Gönlü rahat olan fazla ödeyebilir”, “bugün azı işine yarayan az ödeyebilir”. Rol ya da o günkü konuma göre atamak yerine, herkes kendi cebine göre kendisi seçer. İşaret olmadığı için kimse alta konmaz.
Bu biçim, ilişkiyi eşit tutmak isteyen buluşmalara yakışır. İnsanları miktara göre sıralamak istemediğinde, el kaldırma yönteminde çok ödeyen de az ödeyen de kararı kendi iradesiyle vermiş olur. Sonrasında hiçbir sıkıntı kalmaz.
Olduğu gibi kullanabileceğin, alan açan cümle
“Fazla ödeyebilecek olanlar ve bugün azı işine yarayanlar, birer el kaldırırsanız o kadarını ayarlarım.”
Açma rolünü ekrana bırak
Yine de ilk cümlenin ağır geldiği anlar olur. O zaman konuşmayı bir kişiye değil, ekrana bırakmak rahatlatır. Suguwari'de kaydırma nedenini seçince eşit miktardan ne kadar oynadığını gerçek rakamla gösterir. “İçenler fazla öder”i seç, ekranı göster ve sadece “böyle olur mu?” diye sor. Söylemesi zor olanı ekran senin yerine üstlenir.
Özne rakam olunca fazla-az, “birinin kararı” değil “hep birlikte bakılan ortak nokta” olur. Kırgınlık genelde bir insanın başka birine miktar tebliğ etmesinden çıkar. O görevi ekrana devredince, nasıl söyleyeceğin derdi neredeyse tümden kaybolur.
Sıkça sorulan sorular
Bölüşürken “biraz fazla öde” demeyi nasıl kırmadan söylerim?
Kişiyi işaret etmeden, o anın kuralı olarak önceden sormak işe yarar. “İçenler biraz fazla ödese olur mu?” diye tüm gruba at; 4 kişi ₺4,200 için ₺1,150 ve ₺950, fark ₺200 gibi gerçek rakamları eklersen karşı taraf da kolay karar verir.
“Az ödesem olur mu?” demeyi zor bulunca ne yaparım?
Kişinin kendisi söylemek yerine, çevredekiler “azı işine yarayan var mı?” diye alan açarsa el kaldırmak kolaylaşır. Bir kişiyi az ödemeye geçirince ₺900, diğerleri her biri ₺1,100 olur. “Olur böyle şeyler, bir dahakine tersi” diye dönersen alan taraf da rahatlar.
Birini fazla ya da az diye belirlemek bana sıkıcı geliyor.
İşaret etmeden gönüllü bildirime çevirmek daha iyi. “Gönlü rahat olan fazla ödeyebilir”, “bugün azı işine yarayan az ödesin” diye el kaldırma yöntemine geçince kimse alta konmaz. Açma rolünü Suguwari ekranına bırakıp gerçek rakamı gösterebilir, “böyle olur mu?” diye sorabilirsin.